Filmy Konkursu Głównego 23. Millennium Docs Against Gravity

23. Millennium Docs Against Gravity odbędzie się od 8 do 17 maja 2026 roku w Gdyńskim Centrum Filmowym imienia Leszka Kopcia oraz w sześciu miastach (Warszawie, Wrocławiu, Poznaniu, Katowicach, Łodzi oraz Bydgoszczy).

Tegoroczny główny motyw festiwalu – Poszukiwania – powraca w filmach Konkursu Głównego w wielu odsłonach. To zarówno dosłowne poszukiwanie zaginionego syna w „Bez końca”, szukanie domu w filmie „Lis i różowy księżyc”, jak i tropienie wyjątkowego ptaka w „Pieśniach lasu” – mówi Karol Piekarczyk, dyrektor artystyczny i zarządzający MDAG. I dodaje – Forma konkursowych filmów jest rodzajem twórczej eksploracji: od unikalnego, immersyjnego doświadczenia oferowanego przez „Kłopotliwego niedźwiedzia”, przez precyzyjnie skomponowane kadry w „Córkach góry”, po niezwykłe połączenie fikcji i filmu dokumentalnego w „Moim dziecku”.

Wiele z tych historii jest silnie zakorzenionych w krajobrazach, w których się rozgrywają – tytułowe miasto „Mariinka” staje się jednocześnie źródłem podziałów i przestrzenią budującą braterską więź. Islandia w filmie „O wodzie i czasie” zachwyca, a zarazem uświadamia, co jest stawką dla istnienia całej ludzkości. Z kolei „Pomiędzy woskiem i złotem” opowiada historię narodu z perspektywy jednego hotelu.

Poszukiwanie to także sposób, w jaki myślimy o relacjach z innymi. W filmie „Bugboy” syn dorasta przy wsparciu ojca, w „Yo (Miłość jest zbuntowanym ptakiem)” reżyserka przygląda się bliżej przyjaźni i stracie, a w „Wszędzie dobrze wszędzie źle” reżyserka staje przed kamerą, by zrozumieć relacje, które ją ukształtowały – zarówno w miejscu urodzenia, jak i w nowym domu. A jeśli chodzi o poszukiwanie wielkiego kina… po prostu zobaczcie te filmy!”

Lista filmów Konkursu Głównego 23. Millennium Docs Against Gravity:

„Bez końca”, reż. Michał Marczak
„Yo (Miłość jest zbuntowanym ptakiem)”, reż. Anna Fitch, Banker White
„Lis i różowy księżyc”, reż. Mehrdad Oskouei, Soraya Akhalaghi
„Wszędzie dobrze, wszędzie źle”, reż. Viv Li
„Córki góry To Hold a Mountain”, reż. Biljana Tutotrov, Petar Glomazić
„Kłopotliwy niedźwiedź”, reż. Gabriela Osio Vanden, Jack Weisman
„Bugboy”, reż. Lucas Paleocrassas
„Pieśni lasu”, reż Vincent Munier
„Pomiędzy woskiem i złotem”, reż. Ruth Beckermann
„O czasie i wodzie”, reż. Sara Dosa
„Mariinka”, reż. Pieter-Jan de Pue
„Moje dziecko”, reż. Maite Alberdi

O filmach Konkursu Głównego 23. Millennium Docs Against Gravity, a tym samym nominowanych do Nagrody Prezydenta Miasta Gdyni:

W „Bez końca” (Closure) Michała Marczaka ojciec Daniel wyrusza na niekończące się poszukiwania. Odkąd jego syn, Krzysiek, wyszedł z domu i poszedł na most, gdzie widziano go po raz ostatni, jego rodzice żyją w niekończącym się zawieszeniu pomiędzy niepewnością a bólem. Daniel od dwóch lat nieustannie przeszukuje Wisłę za pomocą specjalistycznego sprzętu i własnoręcznie zbudowanej łodzi – przełom w policyjnym śledztwie nigdy nie nastąpił. Poszukiwania stają się dla Daniela szansą na rozliczenie się z dotychczasowym życiem i odpowiedzią na rozpierający ból po stracie syna.
Anna także próbuje odnaleźć sens po stracie kogoś bliskiego. Przez dziesięć lat budowała w skali 1:3 dom dla marionetki noszącej imię jej zmarłej przyjaciółki. Anna miała 24 lata, gdy poznała 73-letnią Yo. W domku ich bliskość i więź mogą dalej się rozwijać. „Yo (Miłość jest zbuntowanym ptakiem)” (Yo (Love Is a Rebellious Bird)) Anny Fitch i Bankera White’a ukazuje siłę artystycznej kreacji jako wyjątkowego sposobu na upamiętnienie bliskich osób.
Soraya jeszcze nie odnalazła swojego domu. Ma dopiero 16 lat, ale już tworzy dojrzałe i piękne rzeźby oraz rysunki. Mieszka w Iranie ze swoim przemocowym mężem, za którego zmuszona została wyjść w wieku 13 lat. Przez pięć lat nagrywała telefonem film, podejmując żmudne próby ucieczki z kraju do Europy, nazywane przez migrantów grami. Współreżyserowany przez nią razem z Mehrdadem Oskoueiem „Lis i różowy księżyc” (A Fox Under A Pink Moon) rezygnuje z tradycyjnej struktury dokumentalnej na rzecz formy opartej na obrazach, gestach i symbolach. Oddaje głos Sorayi w jej pełnych młodzieńczej odwagi poszukiwaniach własnej tożsamości i drogi do nowego domu.
O szukaniu swojego miejsca opowiada także film „Wszędzie dobrze wszędzie źle” (Two Mountains Weighting Down My Chest). Jego główna bohaterka i równocześnie reżyserka Viv Li wychowała się w Pekinie, a obecnie mieszka w Berlinie i próbuje odnaleźć balans pomiędzy dwoma skrajnie różnymi światami – progresywną sceną niemieckiej stolicy oraz tradycyjnym życiem rodzinnym w Chinach. Nieustannie negocjuje warunki swojej migracji, przynależności i tożsamości pod ciężarem tytułowych dwóch gór: indywidualizmu i lojalności wobec własnych korzeni.
Z kolei tytułowe „Córki góry” (To Hold a Mountain), filmu Biljany Tutorov i Petara Glomazića, nie pozwolą, aby ktoś zabrał ich ziemię. Gara i jej córka Nada co roku wracają na rodzinne pastwiska, żyjąc w bliskości z naturą i tradycją. Naturalna harmonia zostaje zachwiana, gdy NATO – wraz z rządem Czarnogóry – postanawia zbudować na terenie ich pastwisk poligon wojskowy. Gara staje się liderką lokalnej społeczności i ruchu oporu przed militaryzacją krajobrazu. To czuła opowieść o więzi z miejscem, kobiecej sile i wytrwałości wobec współczesnych form dominacji.
Nie tylko ludzie muszą mierzyć się z problemem odbierania miejsca, w którym od zawsze żyli. W Churchill w Manitobie, światowej stolicy niedźwiedzi polarnych, tytułowy „Kłopotliwy niedźwiedź” (Nuisance Bear, reż. Gabriela Osio Vanden, Jack Weisman), porusza się między turystami, strażnikami i myśliwymi. Często uznają go za utrapienie, chociaż to miejsce na szlaku jego naturalnej migracji. Narracja prowadzona z perspektywy inuickiego narratora, obserwuje tę dynamikę, zmuszając widza do przemyśleń i stawia konfrontację ponad moralizowanie.
O tym, jak wiele mogłaby nam dać przyjaźń ze zwierzętami, świadczy historia Yorgosa. Ten nieśmiały nastolatek z wadą wzroku nawiązuje przyjaźń ze świerszczem – Isabellą. Ich więź staje się dla chłopaka katalizatorem do odnalezienia odwagi i samego siebie. Po rozwodzie rodziców chłopak ma problemy z nawiązywaniem kontaktów, ale Isabella pomaga mu odnaleźć swoje miejsce na ziemi. „Bugboy” Lucasa Paleocrassasa, który będzie miał na MDAG swoją premierę międzynarodową, łączy realizm z metaforycznym tonem baśni, budując obrazy jednocześnie realistyczne i poetyckie.
O pięknie natury opowiada także Vincent Munier, autor znanego „Ducha śniegów”. Tym razem wyrusza w głąb pradawnych francuskich lasów, aby odnaleźć źródło tętniącej życiem dzikiej przyrody. Niczym w baśni, wraz z ojcem i synem przemierzają bory, a kamera „słucha” lasu jak żywego organizmu, pełnego dźwięków i ruchu. „Pieśni lasu” (Whispers in the Woods) to opowieść o zachwycie nad naturą, rodzinnych więziach i wspólnym przeżywaniu świata.
Z kolei pobyt w hotelu Hilton w Addis Abebie oraz „Cesarz” Kapuścińskiego stają się dla reżyserki „Pomiędzy woskiem i złotem” (Wax & Gold) punktem wyjścia do refleksji nad imperialną przeszłością Etiopii. Mistrzyni kina dokumentalnego Ruth Beckermann porusza się pomiędzy kontekstami, lokalną perspektywą i systemami znaczeń, aby odnaleźć klucz do zrozumienia etiopskiej historii i teraźniejszości.
O znaczeniu przeszłości opowiada także inny konkursowy film. Gdy lodowce Islandii topnieją, a dziadkowie odchodzą, islandzki pisarz Andri Snær Magnason przekształca rodzinne zdjęcia, nagrania, mity i pieśni w kapsułę czasu, zachowując wspomnienia, rodzinę i historię. „O czasie i wodzie” (Time and Water) Sary Dosy to opowieść o przemijaniu, pamięci międzypokoleniowej i próbach zachowania wspomnień, która nieuchronnie znikną.
Z kolei film „Mariinka” Pietera-Jana de Pue opowiada o sytuacji w Ukrainie. Wojna sprawiła, że życie każdego na linii frontu wywróciło się do góry nogami. Obiecująca bokserka została ratowniczką medyczną, a młoda kobieta zajmuje się usługami kurierskimi, przemycając towary przez linię frontu. Dwa bracia stają po przeciwnych stronach konfliktu, podczas gdy najmłodszy przebywa w USA w rodzinie zastępczej. Ich sytuacja zaczyna przypominać grecką tragedię.
Konkursową stawkę zamyka film o Alejandrze, która w poszukiwaniu bliskości i pod presją ze strony rodziny zdecydowała się na desperacki krok – zaczęła udawać, że jest w ciąży. Kłamstwo, podtrzymywane przed mężem i rodziną, przeradza się w skomplikowaną operację, która wymyka się spod kontroli. Granica między prywatną tajemnicą a publicznym skandalem zaciera się. „Moje dziecko” (A Child Of My Own) Maite Alberdi to poruszający portretem kobiety uwięzionej w sieci własnych kłamstw, a zarazem opowieścią o samotności i potrzebie spełnienia marzenia o macierzyństwie.